تاریخ ما
گزیده‌ای از تاریخ و تمدن جهان باستان

درمان سرفه خلط دار

خلط اغلب همراه با سرماخوردگی و دیگر عفونت‌های سیستم تنفسی ایجاد می‌شود.

خلط مسئله خطرناکی نیست اما اگر درمان سرفه خلط دار به موقع صورت نگیرد، ممکن است باعث مسدود شدن نایژه‌ها و خارش شده و در نهایت ریه عفونی شود.

سرفه واکنش‌ ریه‌ها در برابر تحریک است و از سیستم تنفسی محافظت می‌کند.

با سرفه کردن راه‌های هوایی از مواد و ذرات آلوده‌کننده تمیز می‌‌شود و نبودن واکنش سرفه، باعث می‌شود ترشحات راه‌‌های هوایی و موادی که از حلق به طرف ریه‌ها سرازیر می‌شوند، باعث عفونت ریه‌ها شوند، اما همین سرفه‌ها، یکی از شایع‌ترین علت‌های مراجعه افراد به پزشک و مصرف دارو است.

 

درمان سرفه خلط دار

بیشتر داروهای ضدسرفه به نسخه پزشک نیازی ندارند و افراد می‌توانند با مراجعه به داروخانه آنها را تهیه و مصرف کنند، اما لازم است که در مورد انواع داروهای ضدسرفه اطلاعات کافی داشته باشید تا این داروها را درست و به موقع مصرف کنید.

 

چرا سرفه می‌کنیم؟

سرفه پاسخ بدن به تحریک راه‌های هوایی است. راه‌های هوایی ممکن است با عوامل مختلفی تحریک شوند، مثلا عفونت‌ها، گردوخاک، دود و … .

سرفه‌ها را به دو نوع «خشک» و «خلط ‌‌دار» تقسیم می‌کنند که هر کدام از آنها درمان و داروی مخصوص خود را دارد

در اینجا به علت‌های شایع سرفه اشاره می‌کنیم:

– عفونت راه‌های تنفسی فوقانی (مانند سرماخوردگی)

– حساسیت به مواد شیمیایی، گرده گیاهان و دود

– آسم

– سینوزیت

– بیماری انسدادی مزمن ریه (آمفیزم)

– سیگارکشیدن یا قرار گرفتن در معرض دود سیگار دیگران

– برگشت اسید معده (اسید معده به حلق و حنجره راه می‌یابد و باعث تحریک و سرفه می‌شود)

– بیماری‌ها و سرطا‌ن ریه

– عفونت ریه مانند برونشیت

– مصرف بعضی داروها

علت سرفه های خلط دار در بزرگسالان

برخی افراد به محض شروع سرفه، انواع و اقسام‌ داروهای ضدسرفه را خریداری و مصرف می‌کنند، اما هر سرفه‌ای به درمان دارویی نیاز ندارد و حالت سرفه مهم است، مثلا اگر سرفه به‌دلیل برگشت اسیدمعده یا آثار محیطی باشد، مصرف شربت‌های ضدسرفه اثری ندارد. در موارد ریفلاکس، لازم است از داروهای ضداسید(مانند رانیتیدین) استفاده شود یا در سرفه‌‌های ناشی از عوامل حساسیت‌زا،‌ داروهای ضدحساسیت توصیه می‌شود.

 

یکی از شایع‌ترین علت‌های سرفه، سرماخوردگی است. سرفه‌های ناشی از سرماخوردگی در بسیاری از موارد به درمان نیاز ندارند و خودبه‌خود برطرف می‌شوند، اما گاهی که آزاردهنده می‌شوند و خواب و استراحت فرد را مختل می‌کنند، می‌توان از داروهای ضدسرفه موجود در بازار استفاده کرد، اما در اینجا باز هم لازم است نوع سرفه‌ها مشخص باشد.

 

سرفه‌ها را به دو نوع «خشک» و «خلط ‌‌دار» تقسیم می‌کنند که هر کدام از آنها درمان و داروی مخصوص خود را دارد.

داروهای ضدسرفه شش نوعند

انواع مختلفی از داروهای ضدسرفه وجود دارند، اما می‌توان آنها را به 6 گروه عمده تقسیم کرد:

 

1- داروهای خلط‌آور (اکسپکتورانت): اکسپکتورانت‌ها شاید شناخته‌شده‌ترین داروهای ضدسرفه در بازار هستند که به آنها «شربت سینه» هم گفته می‌شود. این داروها با رقیق‌کردن خلط، باعث دفع راحت‌تر آن می‌شوند. زمانی که سرفه‌ها خلط‌‌دار باشند، مصرف این‌گونه داروها توصیه می‌شود.

 

تهیه شربت‌های اکسپکتورانت‌ ساده، نیازی به نسخه ندارد و می‌توان آنها را به راحتی از داروخانه‌ها تهیه کرد، اما تهیه بعضی از انواع آن که حاوی کدیین هستند، به نسخه پزشک نیاز دارد.

 

یکی از معمولی‌ترین داروهای‌ خلط‌آور «گایافنزین» است.

شربت‌های اکسپکتورانت موجود در بازار، علاوه بر گایافنزین، حاوی یک ماده آنتی‌هیستامین (ضدحساسیت) و ضداحتقان هم هستند که باعث کم شدن ترشحات می‌شود.

 

بعضی شربت‌های گیاهی نیز وجود دارند که عملکرد مشابهی دارند و باعث آبکی‌شدن خلط‌ می‌شوند. از آن جمله می‌توان به شربت «ترسیان»، «تیمیان»، «تیمکس» و «برونکوتیدی» اشاره کرد. بیشتر این شربت‌ها از عصاره گیاه آویشن تهیه شده‌اند که آثار خلط‌آور و ضدسرفه خوبی دارد.

 

داروی گیاهی دیگری به نام «پروسپان» نیز آثار مشابهی دارد. این دارو از عصاره برگ گیاه پیچک تهیه می‌شود و ضدسرفه خوبی است.

پزشکان متخصص اطفال توصیه می‌کنند کودکان زیر شش سال از داروهای ضدسرفه استفاده نکنند، چون زیان این داروها برای آنها بیش از منافعشان است

2- داروهای سرکوب‌کننده مرکزی سرفه: معروف‌ترین این داروها «دکسترومتورفان» است. این دارو با اثر روی مرکز سرفه در بصل‌النخاع، باعث کم‌شدن سرفه بیمار می‌شود. دکسترومتورفان به اشکال شربت، قرص و قطره در داروخانه‌ها موجود است.

نوع دیگری از این دارو «دکسترومتورفان‌پی» نام دارد که علاوه بر دکسترومتورفان، حاوی پسودوافدرین (یک ماده ضداحتقان) هم است.

این داروها برای درمان سرفه‌های خشک و بدون خلط‌ مناسب هستند و استفاده از آنها در سرفه‌های خلط‌‌دار، نه‌تنها اثری ندارد، بلکه می‌تواند باعث باقی ماندن ترشحات در ریه شود و بیماری را طولانی‌تر کند.

 

3- داروهای آنتی‌هیستامین (مانند دیفن‌هیدرامین، پرومتازین، کلرفنیرآمین): این داروها با کاهش آزادشدن هیستامین در بدن،‌ باعث کم‌شدن ترشحات ریه و خلط می‌شوند. بیشتر داروهای سرماخوردگی حاوی آنتی‌هیستامین هستند.

 

4- دکونژستان‌ها (ضداحتقان‌ها) مانند فنیل‌افرین و پسودوافدرین: این داروها باعث تنگ‌شدن عروق‌خونی در ریه‌ها و بینی می‌شوند و احتقان را کاهش می‌دهند. بیشتر داروهای سرماخوردگی هم حاوی ضداحتقان هستند.

 

5- داروهای تسکین‌دهنده: در بسیاری موارد، می‌توان با استفاده از شیر ولرم، عسل، آبلیمو و بخور آب (یا اکالیپتوس) و دم‌کرده آویشن سرفه را کاهش داد. این روش‌ها به‌خصوص در سرفه خشک اثربخشی خوبی دارند.

 

نوشیدن آب ولرم فراوان هم در مورد سرفه‌های خلط‌دار یکی از راه‌های رقیق‌کردن خلط و دفع راحت‌تر آن است که حتی در مواردی بیش از مصرف داروهای خلط‌آور توصیه می‌شود. این راه‌های تسکینی به‌خصوص در مورد کودکان بسیار باارزش هستند.

 

پزشکان متخصص اطفال توصیه می‌کنند کودکان زیر شش سال از داروهای ضدسرفه استفاده نکنند، چون زیان این داروها برای آنها بیش از منافعشان است.

 

6- بی‌حس‌کننده‌ها و داروهای موضعی: برخی قرص‌های مکیدنی‌ حاوی منتول، آثار ضدسرفه خوبی دارند. این قرص‌های مکیدنی را که گاهی آبنبات سرد (cold candy) می‌نامند، باعث ضدعفونی‌شدن و تسکین‌ گلو، حلق و حنجره می‌شوند.

 

به‌علاوه، غرغره‌کردن بعضی شربت‌ها (مانند دیفن‌هیدرامین) به‌علت خاصیت بی‌حس‌کنندگی آنها باعث بهبود سرفه می‌شود. غرغره آب‌نمک ولرم نیز روش خوبی برای کاهش سرفه است.

 

بعضی داروها (مانند فنتول یا کامفر) نیز روی گلو یا سینه افراد بیمار زده شده و باعث تسکین سرفه می‌شوند.

 

عوارض جانبی و گروه‌های پرخطر

همه داروها (چه داروهای با نسخه چه بدون‌نسخه) عوارض جانبی دارند. در مورد داروهای ضدسرفه هم همین‌طور است.

یکی از گروه‌های حساس به این داروها، کودکان هستند. مصرف داروهای ضدسرفه، در کودکان زیر 6 سال نباید سرخود باشد و فقط تحت‌نظر پزشک امکان‌پذیر است.

فرد باید بعد از خرید دارو، دستورالعمل‌، توضیحات و هشدارهای روی جعبه را به دقت مطالعه کند یا از دکتر داروساز مسوول داروخانه، در مورد عوارض جانبی آن سوال کند

سالمندان نیز جزو گروه‌های پرخطر هستند. این افراد چون معمولا داروهای دیگری را همزمان مصرف می‌کنند، امکان دارد دچار تداخل دارویی شوند.

به یاد داشته باشیم «بدو‌ن‌نسخه بودن دارو دلیل بر بی‌خطر بودن آن نیست!»

 

افراد دیابتی نیز باید این داروها را با احتیاط مصرف کنند، چون بیشتر آنها حاوی شیرین‌کننده قندی هستند.

 

اگر فردی هر داروی دیگری را مصرف می‌کند، باید در مصرف داروهای ضدسرفه نیز محتاط باشد. مثلا بعضی داروهای ضدسرفه، حاوی استامینوفن هستند و اگر فردی قرص استامینوفن می‌خورد، باید احتیاط کند، چون شاید مقدار این دارو در بدنش زیاد شود که خطرناک است.

 

بعضی داروهای ضدسرفه (مانند دکسترومتورفان) با داروهای ضدافسردگی تداخل دارند و بعضی نیز باعث افزایش فشارخون می‌شوند که ممکن است خطرناک باشد.

دکسترومتورفان جزو داروهایی است که مصرف زیادتر از حد آن آثار توهم‌زایی دارد. سایر عوارض آن شامل تهوع، خواب‌آلودگی و استفراغ است.

 

بعضی از داروهای ضدسرفه، باعث گیجی و رخوت می‌شوند، بنابراین نباید بعد از مصرف آنها رانندگی کرد یا با ماشین‌های سنگین کار انجام داد.

 

به‌طور کلی فرد باید بعد از خرید دارو، دستورالعمل‌، توضیحات و هشدارهای روی جعبه را به دقت مطالعه کند یا از دکتر داروساز مسوول داروخانه، در مورد عوارض جانبی آن سوال کند.

 

طول درمان با داروهای ضدسرفه معمولا حدود یک هفته است، اما بعد از رفع سرماخوردگی معمولا سرفه تا چند روز باقی می‌ماند.

 

با این حال اگر بعد از چند روز مصرف دارو، سرفه بهتر نشد یا شدیدتر شد، یا اگر سرفه همراه با خلط ‌خونی یا درد قفسه‌سینه بود، باید به پزشک مراجعه کرد و از خوددرمانی پرهیز کرد.

درمان سرفه خلط دار با ۱۰ درمان خانگی را در این قسمت برای شما آورده‌ایم.

۱– بخار

استنشاق بخار آب بهترین و آسان‌ترین راه برای رهایی از این مشکل است. استنشاق بخار به درون حفره‌های بینی کمک می‌کند تا خلط به حالت مایع تبدیل شده و تخلیه‌ی آن بسیار راحت شود.

روزانه ۲ بار حمام بخار بگیرید. دوش حمام را در بخار کنید و به مدت ۱۰ دقیقه در حمام بمانید تا خلط‌های جمع شده در بدن شما مایع شود. بعد از این حمام بدنتان را مرطوب کنید چون آب گرم چربی‌های ضروری پوست شما و رطوبت آن را از بین می‌برد.

روش دیگر هم بخور است. با استفاده از ریختن آب به درون یک کاسه بزرگ و قرار دادن حوله‌ای بر روی آن و استنشاق بخار در فاصله‌ی مناسب باعث شل شدن خلط‌ها و باز شدن ریه شما می‌شود.

۲– غرغره با آب نمک

غرغره آب نمک روشی ساده برای درمان خلط است. چون آب گرم باعث نرم شدن گلوی تحریک شده و خشک شما می‌شود و نمک کمک می‌کند تا باکتری‌هایی که باعث عفونت شما شده‌اند از بین رفته و خلط شما هم کاهش یابد و درمان سرفه خلط دار است.

روش استفاده:

– یک چهارم قاشق چای‌خوری نمک را با آب گرم مخلوط کنید.

– محلول را غرغره کنید.

– این روش درمانی را روزانه چند بار تکرار کنید.

۳– آب لیمو

لیمو برای نرم کردن خلط گلو ترکیب بسیار عالی است. علاوه بر این خواص ضد باکتری لیمو و ویتامین C بالای لیمو مقاومت بدن را در برابر عفونت افزایش می‌دهد.

روش استفاده:

۲ قاشق چای‌خوری آب لیمو و ۱ قاشق غذاخوری عسل را به آب داغ اضافه کنید. از این نوشیدنی ۳ بار در روز استفاده کنید تا گلوی شما نرم شده و خلط آن کاهش یابد.

روش ساده دیگری هم وجود دارد که می‌توانید در آن لیمو را برش داده و مقداری نمک و فلفل را بر روی تیکه‌های لیمو بپاشید و سپس تیکه لیمو را بمکید. این کار باعث می‌شود تا خلط‌ها از گلوی شما خارج شود. این روش را روزانه ۲ الی ۳ بار استفاده کنید.

۴- زنجبیل

زنجبیل ماده‌ای طبیعی و ضد انعقاد خون است و مدت‌هاست که برای درمان عفونت گلو و دستگاه تنفسی بدن مورد استفاده قرار گرفته است و برای درمان سرفه خلط دار معجزه می‌کند.

همچنین خواص ضدویروس، ضد باکتری و خلط آوری زنجبیل به دستگاه گوارشی در گلو و سینه شما کمک می‌کند تا راحت‌تر نفس بکشید.

روش استفاده:

یک قاشق غذاخوری از تیکه‌های زنجبیل تازه را به یک فنجان آب جوش اضافه کنید. به مدت چند دقیقه بگذارید تا زنجبیل‌ها خیس بخورد و سپس ۲ قاشق چای‌خوری عسل به آن اضافه کنید. این دمنوش نرم کننده را چندین بار در طول روز بنوشید.

روش دیگری هم وجود دارد که می‌توانید با خوردن زنجبیل تیکه شده چندین بار در طول روز و اضافه کردن آن به وعده‌های غذایی همراه با غذا از خواص بی‌نظیر آن بهره‌مند شوید.

۵– زردچوبه درمان سرفه خلط دار

زردچوبه خواص ضدعفونی‌کننده قوی دارد که خلط شما را به‌وسیله از بین بردن باکتری‌هایی که خلط آور هستند، کاهش می‌دهد. همچنین زردچوبه برای تقویت سیستم ایمنی بدن بسیار مفید است.

سوپ مرغ گرم برای درمان خلط مفید است. سوپ مرغ گرم مسیرهای تنفسی را مرطوب کرده و مخاط جمع شده در گلوی شما را نازک می‌کند. سوپ مرغ همچنین باعث نرم شدن گلوی تحریک شده می‌شود و گلو را آرام می‌کند

روش استفاده:

– یک قاشق چای‌خوری زردچوبه به یک لیوان شیر داغ اضافه کنید. این نوشیدنی را یک بار در روز به هنگام صبح و قبل از خواب بنوشید.

– یک و نیم قاشق چای‌خوری زردچوبه را با یک یا دو لیوان آب روزانه ۲ الی ۳ بار بخورید.

– یک قاشق غذاخوری زردچوبه و به مقدار لازم نمک را در یک لیوان آب گرم حل کنید. این محلول را روزانه چند بار غرغره کنید.

۶- سوپ مرغ

سوپ مرغ گرم برای درمان خلط مفید است. سوپ مرغ گرم مسیرهای تنفسی را مرطوب کرده و مخاط جمع شده در گلوی شما را نازک می‌کند. سوپ مرغ همچنین باعث نرم شدن گلوی تحریک شده می‌شود و گلو را آرام می‌کند.

مقداری سوپ مرغ را حداقل ۲ الی ۳ بار در روز میل کنید تا خلط گلوی شما پاک شود. برای افزایش فواید این سوپ، مقداری سیر و زنجبیل را به سوپ اضافه کنید. سوپ خانگی اغلب اوقات از سوپ‌های کنسرو شده که مواد نگهدارنده دارند بسیار مفیدتر است.

۷- درمان سرفه خلط دار با فلفل قرمز

فلفل قرمز به بدن شما کمک می‌کند تا خلط انباشته شده در نایژه‌ها و گلوی شما تخلیه شود. همچنین طبیعت گرم و محرک فلفل قرمز برای کاهش درد سینه و نرم کردن گلوی تحریک شده مفید است.

روش استفاده:

مواد زیر را با هم ترکیب کنید:

– یک چهارم قاشق چای‌خوری فلفل قرمز و زنجبیل رنده شده، یک قاشق غذاخوری عسل و سرکه‌ی سیب و ۲ قاشق غذاخوری آب

– این مخلوط را روزانه ۲ الی ۳ بار بنوشید تا خلط شما کاهش یابد.

۸- عسل

عسل خواص ضدویروسی، ضد باکتری و ضد قارچی دارد که آن را به عنوان درمان خانگی بسیار عالی برای نرم کردن گلوی تحریک شده و پاک‌سازی خلط گلو، تبدیل می‌کند. فلفل برای درمان عفونت گلوی شما مفید است و همچنین عسل غشاهای مخاطی را نرم می‌کند. این ترکیب را روزانه ۲ مرتبه برای یک هفته انجام میل کنید.

یک قاشق غذاخوری عسل را به آب گرم اضافه کنید. این نوشیدنی را روزانه چند مرتبه بنوشید. شما از خواص پزشکی و سلامتی عسل بهره‌مند می‌شوید و همچنین آب گرم باعث نازک شدن غشای مخاطی شما می‌شود و در درمان سرفه خلط دار مؤثر است.

۹- پیاز

درمان سرفه خلط دار با پیاز در دسترس ترین کاری است که می‌توانید انجام دهید. پیاز خواص بی‌نظیر آنتی‌بیوتیکی، ضدالتهابی و خلط آور دارد که کمک می‌کند تا گلوی شما نرم شده و خلط آن از بین برود.

همچنین پیاز کمک می‌کند تا سیستم ایمنی شما بهبود یافته و فرآیند درمان سریع‌تر شود. شما می‌توانید تونیک با پیاز و شکر درست کنید تا خلط را روان‌تر کرده و در نتیجه‌ی آن خلط راحت‌تر خارج می‌شود.

روش استفاده:

– یک پیاز کوچک را شسته و خرد کنید.

– پیاز را با ۲ قاشق غذاخوری شکر مخلوط کنید و برای نیم ساعت کنار بگذارید. این ترکیب در این زمان باعث می‌شود تا حالتی مایع به خود بگیرد.

– یک قاشق غذاخوری از این تونیک آماده شده هر ۲-۳ ساعت میل کنید.

۱۰-هویج

هویج برای درمان سرفه خلط دار و دیگر وضعیت‌های این چنینی بسیار مفید است. هویج منبع غنی از ویتامین C است.

هویج آنتی‌اکسیدان قوی است که سیستم ایمنی بدن ارتقا داده و مقاومت بدن به انواع عفونت‌ها را بیشتر می‌کند.

علاوه بر این هویج حاوی مواد مغذی زیاد و ویتامین‌هایی است که علائم سرفه نظیر خلط را کاهش می‌دهد.

روش استفاده:

– آب ۴ الی ۵ هویج را بگیرید.

– مقداری آب به آن اضافه کنید تا رقیق شود. سپس ۲ الی ۳ قاشق چای‌خوری عسل را با آن ترکیب کنید.

– این نوشیدنی را در طول روز میل کنید تا خلط گلویتان از بین برود.

You might also like

Leave A Reply

Your email address will not be published.